Bir Yönetici Koçluğa Ne Zaman İhtiyaç Duyar?

Bir yöneticinin koçluğa ihtiyaç duyması için işlerin kötü gitmesi gerekmez.

Bazen ihtiyaç bir problemden değil, mevcut düşünme ve davranma biçiminin yeni bir durum için artık yeterli olmadığını fark etmekten doğar.

Yeni bir role geçmek, aynı problemlerin tekrar ettiğini görmek, kendi liderlik etkisini anlamaya çalışmak veya zor bir kararın içinde sıkışmak bu durumlardan bazılarıdır.

Ortak nokta genellikle şudur: Yönetici daha fazla düşünmeye değil, farklı bir yerden düşünebilmeye ihtiyaç duymaya başlar.

Yeni bir liderlik rolüne geçerken

Yeni bir liderlik rolü yalnızca unvan değişikliği değildir.

Yetki alanı genişleyebilir, kararların etkisi büyüyebilir, paydaşlar çeşitlenebilir. Daha önce doğrudan yönetilen işler artık başkaları üzerinden yürütülmek zorunda kalabilir.

Bu noktada geçmişte işe yarayan bir davranış yeni rolde aynı sonucu vermeyebilir.

Örneğin problemlere hızla dahil olmak önceki rolünde yöneticinin güçlü yanlarından biri olabilir. Daha geniş bir sorumluluk aldığında ise aynı davranış ekibin karar alanını daraltabilir ve yöneticiyi operasyonun içine çekebilir.

Koçluk burada şu soruyu incelemek için alan sağlayabilir: Bu rol benden neyi farklı yapmamı gerektiriyor?

Aynı problemler tekrar etmeye başladığında

Bazı problemler gerçekten koşullardan veya kişilerden kaynaklanır.

Fakat farklı ekiplerde veya farklı dönemlerde benzer sonuçlar ortaya çıkıyorsa başka bir ihtimali de incelemek anlamlı olabilir:

Bu tekrarın içinde benim payım ne?

Örneğin bir yönetici sürekli delegasyon problemi yaşadığını düşünebilir. İlk açıklaması ekibin yeterince sorumluluk almaması olabilir.

Peki yönetici gerçekten sorumluluk devrediyor mu? Yoksa kritik kararları kendisinde mi tutuyor? Bir hata olduğunda verdiği tepki, insanların bir sonraki sefer inisiyatif alma isteğini etkiliyor olabilir mi?

Koçluk burada hazır bir açıklama sunmaz. Tekrarlayan örüntünün farklı açılardan incelenebileceği bir alan açar.

Kendi liderlik etkisini anlamakta zorlandığında

Bir yöneticinin niyeti ile çevresindeki insanların deneyimlediği etki her zaman aynı olmayabilir.

Yönetici net olmaya çalışırken sert algılanabilir. Ekibini korumaya çalışırken fazla kontrol ediyor olabilir. Kararları hızlandırmak isterken başkalarının katkıda bulunabileceği alanı daraltabilir.

Burada mesele yöneticinin niyetinin yanlış olması değildir.

Bazen sorulması gereken soru şudur:

Benim yaptığım şey başkaları tarafından nasıl deneyimleniyor?

Bu sorunun cevabı yöneticinin kendisiyle ilgili bildiklerini değiştirmeyebilir. Ama tamamlayabilir.

Niyet, etki ve liderlik kör noktaları arasındaki ilişkiyi Yönetici Koçluğu Nedir? Nasıl Bir Çalışmadır? yazısında daha ayrıntılı ele alıyorum.

Zor bir kararın içinde sıkıştığında

Yöneticilik, cevabı açık olmayan kararlarla çalışmayı gerektirir.

İki seçenek de makul olabilir. Her seçeneğin farklı bir bedeli olabilir. Karar iş sonuçlarının yanı sıra ekip ilişkilerini veya paydaş beklentilerini de etkileyebilir.

Böyle durumlarda daha fazla analiz her zaman daha fazla netlik yaratmaz.

Bazen yönetici aynı seçenekleri, aynı varsayımlar üzerinden tekrar tekrar değerlendirir.

Koçluk yönetici adına karar vermek için değil, karara hangi çerçeveden bakıldığını incelemek için kullanılabilir.

Hangi varsayımlar seçenekleri belirliyor?

Hangi seçenekler daha en başta dışarıda bırakılıyor?

Yönetici hangi sonuçtan kaçınmaya çalışıyor?

Sorular değiştiğinde görülebilen seçenekler de değişebilir.

Son kararı yine yönetici verir.

Bildiğini davranışa dönüştürmekte zorlandığında

Bazen yöneticinin ihtiyacı yeni bir şey öğrenmek değildir.

Daha fazla delege etmesi gerektiğini, zor geri bildirimleri ertelememesi gerektiğini veya toplantılarda daha fazla dinlemek istediğini zaten biliyor olabilir.

Fakat bilmek, davranışı otomatik olarak değiştirmez.

Koçlukta önemli çalışma alanlarından biri bu nedenle içgörüyü davranışa taşımaktır:

“Bunu biliyorum” noktasından “Bir sonraki benzer durumda neyi farklı yapacağım?” noktasına geçmek.

EMCC’nin yetkinlik çerçevesinde de içgörü ve öğrenmenin desteklenmesi ile sonuç ve eylem yönelimi ayrı yetkinlik alanları olarak ele alınıyor.

Fark etmek önemlidir. Ancak asıl soru, fark edilen şeyin günlük liderlik pratiğinde neye dönüşeceğidir.

Her şey kötü gitmediği halde bir sonraki liderlik seviyesine hazırlanırken

Koçluğu yalnızca bir problemi çözme yöntemi olarak görmek kullanım alanını gereksiz yere daraltır.

Bazen ortada belirgin bir problem yoktur.

Ancak bir sonraki rol daha geniş bir organizasyonu etkilemeyi, doğrudan yetki olmadan sonuç almayı, daha stratejik kararlar vermeyi veya daha karmaşık paydaş dengeleri içinde çalışmayı gerektirebilir.

Bu durumda soru “Neyi yanlış yapıyorum?” değildir.

Daha çok şudur: Bugün beni buraya getiren liderlik biçimimin hangi kısmı bir sonraki rolümde de işe yarayacak, hangi kısmını yeniden düşünmem gerekecek?

Koçluk, henüz belirgin bir problem ortaya çıkmadan bu soru üzerinde çalışmak için de anlamlı olabilir.

Peki her zor durumda yönetici koçluğu gerekir mi?

Hayır.

Bazı durumlarda ihtiyaç koçluk değil, bilgi veya uzmanlıktır.

Yönetici teknik bir çözüm arıyorsa danışmanlık daha uygun olabilir. Kendisinden önce benzer bir yolu geçmiş birinin deneyiminden yararlanmak istiyorsa mentorluk daha anlamlı olabilir.

Koçluk özellikle kişinin kendi düşünme biçimini, seçeneklerini, davranışlarını ve yarattığı etkiyi incelemesinin değerli olduğu durumlarda anlam kazanır.

Bu nedenle “Koçluğa ihtiyacım var mı?” sorusunun tek bir kontrol listesiyle cevaplanabileceğini düşünmüyorum.

Daha yararlı bir başlangıç sorusu şu olabilir: Karşımdaki durumda eksik olan şey yeni bir cevap mı, yoksa meseleye baktığım çerçeveyi genişletmek mi?

Yönetici koçluğu sürecinde ne olur?

Koçluğun anlamlı olabileceğini düşünmek başka, böyle bir çalışmanın pratikte nasıl ilerlediğini bilmek başka bir konudur.

Hedefler nasıl belirlenir? Görüşmeler nasıl ilerler? Yönetici ve koçun rolleri nedir? Kurumun dahil olduğu çalışmalarda gizlilik ve beklentiler nasıl ele alınır?

Bunları serinin bir sonraki yazısı olan Yönetici Koçluğu Süreci Nasıl İlerler? başlıklı yazıda ele alacağım.

Benim çalışma yaklaşımım hakkında daha fazla bilgi için Yönetici Koçluğu hizmet sayfasını inceleyebilirsiniz.