“Aslında kötü bir yerde değilim. Ama önümüzdeki beş yılı da böyle geçirmek istediğimden emin değilim.”
Kariyer koçluğuna ihtiyaç duyan deneyimli profesyoneller her zaman işsiz, mutsuz ya da ne yapacağını bilemez durumda değildir.
Bazen ortada çözülmesi gereken bir kriz bile yoktur.
Kişi başarılı olabilir. İyi bir pozisyonda, güçlü bir kurumda çalışıyor ve yıllar içinde değerli bir uzmanlık geliştirmiş olabilir. Buna rağmen kariyerinin bundan sonraki bölümünün nasıl görünmesini istediğini yeniden düşünmeye ihtiyaç duyabilir.
Çünkü belirli bir noktadan sonra mesele yalnızca bir sonraki işi bulmak olmayabilir. Kişi, bugüne kadar oluşmuş deneyim, öncelik ve beklentileriyle bundan sonra nasıl bir kariyer yönü çizmek istediğini de düşünmeye başlayabilir.
Peki üst düzey kariyer koçluğu tam olarak nedir ve kimler için anlamlı bir çalışma olabilir?
Kariyerin ilerleyen dönemlerinde soru değişiyor
Kariyerin ilk yıllarında sorular çoğunlukla daha temel bir yön arayışı etrafında şekillenir:
“Nereden başlamalıyım?”
“Hangi alana yönelmeliyim?”
“Nelerde iyiyim?”
Deneyim arttıkça kişinin elinde kendisi hakkında daha fazla veri oluşur. Farklı roller, yöneticiler ve kurum kültürleri görür. Başarılarının yanında hayal kırıklıklarını da deneyimler. Hangi çalışma ortamlarında daha iyi performans gösterdiğini, hangi sorumluluklardan enerji aldığını veya hangi koşullarda zorlandığını daha somut biçimde gözlemleyebilir.
Bu nedenle, bizim gözlemimiz, özellikle kariyerin ilk 6–10 yılından sonra insanın kariyeriyle ilgili konuları ele alması bir anlamda kolaylaştığı yönünde.
Tabii, deneyim arttıkça kişinin kendisi hakkında bildikleri artabilir. Ama bu, bir sonraki adımın otomatik olarak netleştiği anlamına gelmez.
Üst düzey kariyer koçluğu nedir?
Üst düzey kariyer koçluğu, deneyimli profesyonellerin bundan sonraki kariyer yönlerini, önlerindeki seçenekleri ve bu seçeneklerin kendileri için ne ifade ettiğini daha geniş bir perspektiften değerlendirebildikleri bir çalışma alanıdır.
Buradaki önemli nokta, koçun kişi adına “doğru kariyeri” belirlememesi veya hangi kararı vermesi gerektiğini söylememesidir.
“Bu işi bırakmalısınız.”
“Girişimci olmalısınız.”
“Bu teklif sizin için daha iyi.”
Bunlar kariyer koçluğunun temel yaklaşımını yansıtmaz.
Çalışmanın odağında, kişinin kendi deneyimini, varsayımlarını, beklentilerini ve önceliklerini daha net görebilmesi vardır. Böylece önündeki seçenekleri yalnızca unvan, maaş veya statü üzerinden değil, kendisi için gerçekten önemli olan kriterlerle birlikte değerlendirebilir.
Amaç hazır bir cevap vermek değil, kişinin kendi kariyerine daha geniş bir açıdan bakabileceği bir düşünme ve değerlendirme alanı oluşturmaktır.
İnsanlar kariyer koçluğuna hangi konularla geliyor?
Deneyimli bir profesyonelin kariyer koçluğuna gelmesine neden olan soru bazen oldukça nettir:
“Bulunduğum yerde devam etmek istiyor muyum?”
“Bir sonraki adımım daha büyük bir rol mü olmalı?”
“Başka bir sektörde yapabileceklerim var mı?”
“Kurumsal hayattan çıkmayı düşünüyorum ama neye doğru gideceğim net değil.”
“Önümde iki seçenek var. Hangisinin bana daha uygun olduğunu nasıl değerlendireceğim?”
“Başarılıyım ama yaptığım iş artık eskisi kadar anlamlı gelmiyor.”
“Bir sonraki kariyer adımımı tesadüflere bırakmak istemiyorum.”
Bu sorular birbirine benzese de aslında aynı kariyer problemini tarif etmez.
Birinde kişinin mevcut kariyer yönünü sorgulaması vardır. Bir diğerinde birkaç gerçek seçenek arasında karar verme ihtiyacı. Başka bir durumda sektör, rol veya çalışma biçimi değişikliği gündemdedir. Bazen de kişi kariyerinden tamamen çıkmak istemez; mevcut kariyerini farklı bir biçimde şekillendirmek ister.
Bu nedenle üst düzey kariyer koçluğunda başlangıç noktası, herkese uygulanabilecek standart bir kariyer planı değil, kişinin önündeki gerçek sorunun ne olduğunu netleştirmektir.
Bazen cevap düşünerek değil, deneyerek netleşir
Kariyerle ilgili önemli bir karar verirken ilk refleksimiz çoğu zaman şudur: Önce ne istediğimi tam olarak bulayım, sonra harekete geçeyim.
Ancak kariyer geçişleri üzerine çalışan Herminia Ibarra, Working Identity kitabında farklı bir yaklaşım ortaya koyar. Geleneksel “planla ve uygula” yaklaşımının karşısına “test et ve öğren” yaklaşımını koyar. Kariyer değişiminin her zaman önce kesin bir cevap bulup ardından bu cevabı uygulamak şeklinde ilerlemediğini; eylem ve deneyimin de kişinin ne istediğini keşfetmesinin bir parçası olabileceğini savunur.
Bu, mevcut işi bırakıp bilinmeyene atlamak anlamına gelmez.
Yeni bir alanda çalışan insanlarla konuşmak, farklı bir profesyonel çevreye girmek, küçük bir proje üstlenmek veya olası bir rolü sınırlı ölçekte deneyimlemek, düşünme sürecine yeni veri sağlayabilir. Ibarra’nın yaklaşımında bu tür deneyler, olası profesyonel yönleri gerçek hayat içinde sınamanın bir yoludur.
Koçluğun amacı her zaman görüşme odasında cevabı bulmak değildir. Bazen bir sonraki adım, hangi sorunun gerçek hayatta test edilmesi gerektiğini bulmaktır.
Üst düzey kariyer koçluğu ne değildir?
Üst düzey kariyer koçluğu bir CV hazırlama hizmeti değildir.
İş bulma veya kişiyi belirli pozisyonlarla eşleştirme hizmeti değildir.
Koçun kendi deneyiminden hareketle kariyer tavsiyesi verdiği bir danışmanlık da değildir.
Aynı şekilde kişinin yerine kariyer planı hazırlayıp “önümüzdeki üç yılda şunları yapmalısınız” demek de koçluğun amacı değildir.
Elbette bir kariyer değişikliğinin ilerleyen aşamalarında CV, LinkedIn profili, networking veya mülakat hazırlığı gibi konular gündeme gelebilir. Bunların her biri geçiş sürecinde önemli araçlar olabilir.
Ancak bunları kariyer koçluğunun kendisiyle karıştırmamak gerekir. Üst düzey kariyer koçluğunun temel meselesi, önce kişinin nereye ve neden yönelmek istediğini daha sağlıklı değerlendirebilmesini sağlamaktır.
Üst düzey kariyer koçluğu kimler için uygun olabilir?
Üst düzey kariyer koçluğu; mevcut kariyer yönünü sorgulayan, önündeki seçenekleri değerlendirmek isteyen, önemli bir kariyer kararı öncesinde bulunan veya profesyonel yaşamının bundan sonraki bölümünü daha bilinçli biçimde şekillendirmek isteyen deneyimli profesyoneller için anlamlı bir çalışma olabilir.
Çünkü yıllar içinde biriken deneyim önemli bir avantajdır. Fakat o deneyimin sizi bundan sonra nereye götürmesini istediğiniz ayrı bir sorudur.
Üst düzey kariyer koçluğu hazır bir yön göstermekten çok, o soruyu daha net görebileceğiniz bir alan yaratır.
Kendi kariyerinizin bundan sonraki yönünü değerlendirmek istiyorsanız, Üst Düzey Kariyer Koçluğu hizmetinin kapsamını inceleyebilirsiniz.